Phần lớn mọi người chỉ nhìn thấy gốm ở trạng thái hoàn thiện nhất khi chiếc bát đã nằm trên bàn ăn, chiếc ly đã được rót đầy cà phê hay lớp men đã lên đúng màu dưới ánh sáng không gian.
Ít ai nhìn thấy phía trước đó là một quá trình khá dài, nơi mỗi sản phẩm phải đi qua nhiều công đoạn thủ công, nhiều lần chỉnh sửa và cả những sản phẩm bị loại bỏ trước khi hoàn thiện.
Với gốm thủ công, giá trị không chỉ nằm ở hình dáng sau cùng mà còn nằm ở quá trình tạo ra nó. Từ đất sét thô, nhiệt độ lò nung cho đến kinh nghiệm của người thợ, mọi yếu tố đều ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác của sản phẩm khi được sử dụng trong đời sống hằng ngày.
Tại La Soil, các sản phẩm được phát triển và sản xuất tại Bát Tràng nơi nghề gốm vẫn tiếp tục được duy trì như một phần của đời sống thủ công địa phương qua nhiều thế hệ người thợ.
1. Mọi Thứ Bắt Đầu Từ Đất Sét
Không phải loại đất nào cũng phù hợp để làm tableware.
Đất dùng cho chén, đĩa hay ly uống cần có độ mịn, độ kết dính và khả năng chịu nhiệt ổn định sau khi nung ở nhiệt độ cao.
Sau khi chọn đất, người thợ sẽ tiến hành:
Lọc tạp chất
Nhào đất
Xử lý độ ẩm
Làm đất ổn định trước khi tạo hình
Đây là công đoạn khá quan trọng vì chỉ cần đất còn bọt khí hoặc độ ẩm không đều, sản phẩm có thể nứt trong lúc nung.
Với những dòng gốm sử dụng men sáng màu hoặc texture matte, phần nền đất lại càng cần xử lý kỹ hơn để bề mặt lên men sạch và đều.
2. Tạo Hình: Công Đoạn Quyết Định “Cảm Giác” Của Sản Phẩm
Một chiếc ly đẹp không chỉ nằm ở hình dáng nhìn bằng mắt.
Cảm giác cầm tay, độ nặng nhẹ, độ cong ở miệng ly hay tỷ lệ giữa thân và đáy đều ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sử dụng.
Tùy từng sản phẩm, xưởng sẽ sử dụng:
xoay tay thủ công
đổ khuôn
hoặc kết hợp chỉnh tay sau tạo hình
Đặc biệt với tableware cho nhà hàng và café, việc giữ consistency giữa các lô sản xuất là phần khá khó vì gốm handmade luôn có độ co rút tự nhiên sau nung.
Đó cũng là lý do sản phẩm thủ công thường cần nhiều thời gian kiểm tra và chỉnh form hơn so với sản xuất công nghiệp.
3. Phơi Khô Và Sơ Nung
Sau tạo hình, sản phẩm sẽ được phơi khô tự nhiên trước khi đưa vào lò sơ nung.
Nếu phơi quá nhanh:
Sản phẩm dễ cong
Nứt
Hoặc co rút không đều
Người thợ thường phải canh:
Nhiệt độ
Độ ẩm
Thời gian phơi để sản phẩm đạt trạng thái ổn định trước khi nung.
Sau đó, sản phẩm được đưa vào lò sơ nung ở nhiệt độ thấp hơn để phần đất cứng lại trước khi tráng men.
Ở giai đoạn này, những sản phẩm lỗi đầu tiên cũng bắt đầu được loại bỏ.
4. Tráng Men: Không Chỉ Là “Phủ Màu”
Nhiều người nghĩ men gốm chỉ đơn giản là màu sắc bên ngoài.
Thực tế, men ảnh hưởng trực tiếp đến:
Texture khi cầm tay
Độ phản chiếu ánh sáng
Cảm giác món ăn khi plating
Khả năng chống thấm và độ bền sử dụng lâu dài
Tại La Soil, các dòng men thường được phát triển theo hướng:
Dễ ứng dụng trong dining space
Màu sắc trầm và tự nhiên
Phù hợp hospitality và lifestyle hiện đại
Những màu như:
Speckled Crème
Soft Sage
Blue Stone
Maple
đều cần test khá nhiều lần để đạt đúng độ sâu màu sau nung.
Với gốm handmade, màu men trước nung và sau nung có thể khác nhau khá nhiều. Chỉ cần thay đổi:
Nhiệt độ
Vị trí trong lò
Độ dày men
là màu hoàn thiện đã có thể thay đổi nhẹ.
5. Nung: Công Đoạn Không Thể “Undo”
Sau khi tráng men, sản phẩm được nung ở nhiệt độ cao khoảng 1200–1250°C.
Đây là giai đoạn quyết định:
Màu men cuối cùng
Độ cứng sản phẩm
Độ bền sử dụng và tỷ lệ thành phẩm thực tế
Với gốm thủ công, mỗi lần mở lò luôn có một chút hồi hộp.
Có những sản phẩm:
Cong nhẹ
Men chảy quá tay
Xuất hiện pinhole hoặc lên màu không đúng expectation và phải loại bỏ dù đã hoàn thành gần như toàn bộ quy trình.
Đó cũng là lý do handmade ceramics luôn có tỷ lệ hao hụt cao hơn sản xuất công nghiệp.
Một người thợ lâu năm thường có thể biết chiếc nào “đạt” chỉ bằng:
Âm thanh khi gõ nhẹ
Độ phản sáng của men hoặc cảm giác cầm trên tay
6. QC Và Hoàn Thiện Trước Khi Đến Tay Khách Hàng
Sau nung, sản phẩm tiếp tục được:
Kiểm tra bề mặt
Kiểm tra độ cân
Kiểm tra chân đế
Lọc các lỗi men và phân loại theo tiêu chuẩn sử dụng
Đặc biệt với các dự án:
Hospitality
Fine dining
Branded ceramics hoặc tableware B2B
QC gần như là bước bắt buộc để đảm bảo độ đồng đều giữa nhiều sản phẩm.
Một chiếc ly nhìn đơn giản trên bàn đôi khi đã đi qua:
Hàng chục giờ sản xuất
Nhiều lần kiểm tra và nhiều đôi tay khác nhau trước khi hoàn thiện.
Vì Sao Gốm Thủ Công Luôn Mang Cảm Giác Khác?
Có lẽ vì handmade không được tạo ra để giống hệt nhau tuyệt đối.
Những thay đổi rất nhỏ về:
Texture
Độ chảy men
Dấu tay hay sắc độ màu
lại chính là thứ khiến sản phẩm có cảm giác thật hơn, ấm hơn và có chiều sâu hơn khi sử dụng mỗi ngày.
Đó cũng là điều khiến nhiều nhà hàng, café hay hospitality spaces hiện nay dần ưu tiên artisan ceramics thay vì tableware công nghiệp hoàn toàn đồng nhất.
La Soil Và Hành Trình Làm Gốm Tại Bát Tràng
La Soil phát triển các dòng:
Tableware
Decor ceramics
Branded ceramics và hospitality products
với định hướng giữ lại cảm giác thủ công nguyên bản nhưng vẫn phù hợp cho nhu cầu sử dụng hiện đại.
Từ đất sét Bát Tràng đến lớp men cuối cùng, mỗi sản phẩm đều là kết quả của rất nhiều công đoạn phía sau mà đôi khi người dùng chỉ thật sự cảm nhận được khi cầm sản phẩm lên tay.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về quy trình sản xuất hoặc các dòng gốm thủ công dành cho hospitality, dining và lifestyle spaces, có thể tham khảo thêm tại La Soil.
