“Trước lớp men là hình hài đầu tiên của đất.”
Khi nhìn một chiếc bát, chiếc ly hay bình gốm đã hoàn thiện, chúng ta thường chú ý đầu tiên đến form dáng, màu men và bề mặt sản phẩm. Nhưng trước khi có được diện mạo cuối cùng ấy, sản phẩm đã trải qua một giai đoạn quan trọng: tạo phôi.
Phôi là lúc đất sét bắt đầu mang hình dáng của một vật thể cụ thể. Từ một khối đất ban đầu, qua bàn tay và kinh nghiệm của người thợ, hình hài của chiếc bát, chiếc đĩa hay chiếc ly dần xuất hiện.
Đây cũng là một trong những bước nền tảng ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm sau khi hoàn thiện.
PHÔI GỐM LÀ GÌ?
Có thể hiểu đơn giản, phôi gốm là sản phẩm đã được tạo hình từ đất sét nhưng chưa hoàn thiện các công đoạn về men và nung cuối cùng.
Ở giai đoạn này, chúng ta đã có thể nhận ra form dáng cơ bản của sản phẩm, nhưng bề mặt vẫn giữ vẻ thô mộc đặc trưng của đất.
Tùy vào phương pháp sản xuất và từng dòng sản phẩm, phôi có thể được tạo bằng bàn xoay, khuôn hoặc các kỹ thuật tạo hình khác. Sau đó, người thợ tiếp tục chỉnh sửa những chi tiết cần thiết trước khi sản phẩm bước sang các công đoạn tiếp theo.
Đó là lý do khi nhìn những chiếc phôi còn mộc trong xưởng, chúng ta gần như đã thấy được hình dáng của sản phẩm cuối cùng — chỉ là chưa có màu men và bề mặt quen thuộc.
TỪ ĐẤT SÉT ĐẾN PHÔI GỐM
Một chiếc phôi không xuất hiện ngay sau khi đất được đưa lên bàn làm việc.
Đất cần được chuẩn bị ở trạng thái phù hợp trước khi tạo hình. Khi form cơ bản đã được hình thành, người thợ tiếp tục chỉnh lại miệng, đáy, thành sản phẩm và những chi tiết cần thiết để sản phẩm đạt được hình dáng mong muốn.
Sau tạo hình là quá trình làm khô.
Đây là giai đoạn cần thời gian và sự kiểm soát bởi độ ẩm của đất thay đổi dần trong quá trình khô. Nếu sản phẩm khô không đồng đều hoặc form chưa được xử lý tốt từ đầu, những vấn đề như biến dạng hay nứt có thể xuất hiện trước khi sản phẩm đi xa hơn trong quá trình sản xuất.
Vì vậy, dù phôi gốm trông khá đơn giản, phía sau đó vẫn là nhiều thao tác nhỏ đòi hỏi kinh nghiệm của người thợ.
VÌ SAO CHẤT LƯỢNG PHÔI QUAN TRỌNG?
Lớp men có thể tạo nên màu sắc và bề mặt, nhưng không thể thay thế một phần phôi được tạo hình tốt.
Form dáng, tỷ lệ, độ cân bằng và nhiều đặc điểm cơ bản của sản phẩm đã được định hình từ giai đoạn này.
Điều này càng quan trọng với những sản phẩm được sử dụng thường xuyên như tableware. Một chiếc bát không chỉ cần đẹp khi đặt trên bàn mà còn cần có tỷ lệ phù hợp. Một chiếc mug cần cân bằng giữa thân ly và tay cầm. Một chiếc đĩa cần đáp ứng cả yếu tố trình bày món ăn lẫn trải nghiệm sử dụng thực tế.
Với các dự án sản xuất theo số lượng, sự ổn định giữa các phôi cũng là một phần quan trọng để những sản phẩm sau khi hoàn thiện có thể duy trì được tinh thần chung của cả collection.
Gốm thủ công vẫn có những khác biệt tự nhiên giữa từng sản phẩm. Nhưng chính việc kiểm soát từ phần phôi giúp những khác biệt ấy nằm trong giới hạn phù hợp thay vì trở thành lỗi ảnh hưởng đến công năng.
TỪ PHÔI THÔ ĐẾN LỚP MEN HOÀN THIỆN
Sau khi phần phôi đạt yêu cầu, sản phẩm tiếp tục trải qua những công đoạn tiếp theo trước khi có diện mạo cuối cùng.
Từ bề mặt đất còn thô, sản phẩm được xử lý, nung và phủ men theo quy trình phù hợp với từng dòng gốm. Qua nhiệt độ cao trong lò, màu sắc và bề mặt men mới dần xuất hiện.
Đây cũng là một trong những khoảnh khắc thú vị nhất khi quan sát quá trình làm gốm.
Cùng một form dáng ban đầu, việc lựa chọn những dòng men khác nhau có thể tạo nên những cảm giác hoàn toàn khác nhau: mộc mạc, tối giản, tự nhiên hay mang tính điểm nhấn hơn.
Nhưng dù lớp men cuối cùng thay đổi thế nào, hình hài cơ bản của sản phẩm vẫn bắt đầu từ phần phôi được tạo ra trước đó.
TỪ XƯỞNG BÁT TRÀNG ĐẾN KHÔNG GIAN SỬ DỤNG
Tại La Soil, các sản phẩm được phát triển và sản xuất tại Bát Tràng cùng những người thợ địa phương.
Từ việc tạo phôi, phát triển form dáng, thử nghiệm màu men đến hoàn thiện sản phẩm, mỗi giai đoạn đều góp phần tạo nên trải nghiệm cuối cùng khi sản phẩm xuất hiện trên bàn ăn, trong nhà hàng, khách sạn hay không gian sống.
Một chiếc bát hoàn thiện có thể trông rất đơn giản.
Nhưng trước khi được đặt lên bàn, nó từng chỉ là một khối đất. Sau nhiều công đoạn và qua bàn tay của người thợ, khối đất ấy dần có hình dáng, trở thành phôi, có lớp men riêng và cuối cùng trở thành một vật dụng được sử dụng mỗi ngày.
Bởi trước khi có màu men, luôn có một hình hài được tạo nên từ đất.
KHÁM PHÁ HÀNH TRÌNH LÀM GỐM TẠI BÁT TRÀNG
La Soil phát triển và sản xuất tableware, ceramic décor và các sản phẩm gốm theo yêu cầu cho nhà hàng, khách sạn, thương hiệu và các dự án hospitality.
Từ form dáng, màu men đến branding, mỗi sản phẩm được phát triển dựa trên nhu cầu sử dụng và định hướng thẩm mỹ riêng của từng dự án.
Liên hệ La Soil để tìm hiểu thêm về sản xuất gốm và các giải pháp ceramic dành cho dự án B2B.
